Class 7 Science Chapter 8 Swadhyay (ધોરણ 7 વિજ્ઞાન પાઠ 8 સ્વાધ્યાય)

Class 7 Science Chapter 8 Swadhyay
Class 7 Science Chapter 8 Swadhyay

Class 7 Science Chapter 8 Swadhyay

Class 7 Science Chapter 8 Swadhyay. Std 7 Science Chapter 8 Swadhyay. ધોરણ 7 વિજ્ઞાન વિષયના એકમ 8 નું સ્વાધ્યાય વાંચી અને લખી શકશો. ધોરણ 7 વિજ્ઞાન પાઠ 8 સ્વાધ્યાય.

ધોરણ : 7

વિષય : વિજ્ઞાન

એકમ : 8. પવન, વાવાઝોડું અને ચક્રવાત

સત્ર : પ્રથમ

સ્વાધ્યાય

પ્રશ્ન 1. નીચેનાં વાક્યોમાં ખાલી જગ્યા પૂરો :

(a) પવન એ………….હવા છે.

ઉત્તર : ગતિશીલ

(b) પવનની ઉત્પત્તિનું કારણ પૃથ્વીની સપાટીની………….ગરમ થવાની ઘટના છે.

ઉત્તર : અસમાન

(c) પૃથ્વીની સપાટી નજીક……………હવા ઉપર ચડે છે, જ્યારે…………હવા નીચે આવે છે.

ઉત્તર : ગરમ, ઠંડી

(d) હવાનો પ્રવાહ…………..દબાણવાળા વિસ્તારથી……….. દબાણવાળા વિસ્તાર તરફ હોય છે.

ઉત્તર : ઊંચા, નીચા

પ્રશ્ન 2. આપેલા સ્થળે પવનની દિશા જાણવા માટેની બે પદ્ધતિઓ જણાવો.

ઉત્તર : આપેલા સ્થળે પવનની દિશા જાણવાની બે પદ્ધતિઓ નીચે મુજબ છે : (1) મુઠ્ઠીમાં ધૂળ લઈ ધીમે ધીમે નીચે પડવા દેવાથી ધૂળ જે દિશામાં જાય તે પવનની દિશા છે એમ કહી શકાય. (2) વિન્ડવેન કે વિન્ડકૉક સાધનની મદદથી પવનની દિશા જાણી શકાય છે.

પ્રશ્ન 3. પુસ્તકમાં આપેલાં ઉદાહરણો સિવાય બીજા બે તમારા અનુભવો જણાવો કે જે દર્શાવે કે હવા દબાણ કરે છે.

ઉત્તર : હવા દબાણ કરે છે તેનો અનુભવ કરાવતી ઘટનાઓ :

(1) ઠંડાં પીણાંને સ્ટ્રોં વડે પી શકાય છે. અહીં સ્ટ્રૉ વડે હવા ખેંચવાથી સ્ટ્રૉમાં હવાનું દબાણ ઘટી જાય છે. આથી બૉટલમાંથી સ્ટ્રૉમાં પ્રવાહી ઊંચે ચડે છે. (2) કાચની પોલી નળીને પાણીમાં અડધી ડુબાડી નળીના ઉપરના ખુલ્લા છેડા પર આંગળી દબાવી નળીને પાણીની બહાર કાઢવા છતાં નળીમાંથી પાણી નીચે પડતું નથી.

પ્રશ્ન 4. તમે ઘર ખરીદવા માગો છો. શું તમે બારીઓ ધરાવતું પરંતુ વેન્ટિલેટર (હવાબારી) વગરનું ઘર ખરીદશો? તમારો જવાબ સમજાવો.

ઉત્તર : ના, આવું ઘર ખરીદવું આરોગ્ય માટે યોગ્ય નથી.

કારણ : ઘરમાં ચોખ્ખી હવા બારીમાંથી દાખલ થાય છે. ગરમ હવા ઘરના ઉપરના ભાગમાં આવેલા વેન્ટિલેટર દ્વારા બહાર નીકળી જાય છે અને તેની જગ્યા લેવા બારીમાંથી હવા ઘરમાં દાખલ થાય છે. આમ થતાં હવાની અવરજવર ચાલુ રહે છે. આમ, ઘરમાં બારી અને વેન્ટિલેટર બંનેનું હોવું જરૂરી છે.

પ્રશ્ન 5. લટકતાં જાહેરાતનાં કપડાં કે પ્લાસ્ટિકનાં બૅનરો તથા જાહેરાતનાં હૉર્ડિંગ પર કાણાં શા માટે પાડવામાં આવે છે?

ઉત્તર : હવા દબાણ કરે છે. આ દબાણને લીધે જાહેરાતનાં કપડાં કે પ્લાસ્ટિકનાં બૅનરો તથા હૉર્ડિંગ પવન આવવાથી ધ્રૂજે છે અને કપડું કે બૅનર ફાટી જાય છે. જો તેમનાં પર કાણાં પાડવામાં આવે, તો તેમાંથી હવા પસાર થાય છે. આથી હવાના દબાણની અસર થતી નથી. પરિણામે જાહેરાતનાં કપડાં કે બૅનરો તથા હૉર્ડિંગ ફાટી જતાં નથી.

પ્રશ્ન 6. તમારા ગામ / શહેરમાં ચક્રવાત ચાલી રહ્યો હોય ત્યારે તમારા પડોશીને તમે કેવી રીતે મદદ કરશો?

ઉત્તર : ચક્રવાત ચાલી રહ્યો હોય ત્યારે પડોશીને નીચે મુજબ મદદ કરીશું :

(1) દૂરદર્શન, રેડિયો અને સમાચારપત્રોના માધ્યમ દ્વારા અપાતી ચેતવણીથી તેમને માહિતગાર કરીશું. (2) ચક્રવાત વખતે પડોશીને પોલીસ, ફાયરબ્રિગેડ અને મેડિકલની જરૂર હોય તો મદદ કરીશું. (3) આવી પરિસ્થિતિમાં બિનજરૂરી બહાર ન નીકળવા સમજાવીશું. (4) ઘરગથ્થુ જરૂરી વસ્તુઓ સહીસલામત જગ્યાએ ખસેડવા મદદ કરીશું.

પ્રશ્ન 7. ચક્રવાત વડે ઉદભવતી પરિસ્થિતિને પહોંચી વળવા માટે ક્યાં આયોજનો જરૂરી છે?

ઉત્તર : ચક્રવાત વડે ઉદ્ભવતી પરિસ્થિતિને પહોંચી વળવા નીચેનાં આયોજનો કરવાં જરૂરી છે :

(1) આપણે અનિવાર્ય ઘરેલું સામાન, પાલતુ જાનવરો અને વાહનોને સુરક્ષિત સ્થાને પહોંચાડવા માટે પ્રબંધ કરવો જોઈએ. (2) જરૂરી ગૃહોપયોગી વસ્તુઓ પૅક કરી તૈયાર રાખવી. (3) આકસ્મિક સેવાઓ જેવી કે પોલીસ, ફાયરબ્રિગેડ અને મેડિકલ સેન્ટરના નંબરની માહિતી સાથે રાખવી. (4) જરૂરી પાણીનો, ખાવાની વસ્તુઓનો સંગ્રહ કરી રાખવો. (5) ઇલેક્ટ્રિક સાધનોનાં જોડાણ છોડી નાખવાં. (6) અજાણ્યા ભરાયેલા પાણીમાં વાહન ચલાવવું નહિ.

પ્રશ્ન 8. નીચે આપેલાં સ્થળોમાંથી કયાં સ્થળોએ ચક્રવાત આવવાની સંભાવના હોતી નથી?

(1) ચેન્નઈ (2) મંગલુરુ (મેંગલોર) (૩) અમૃતસર (4) પુરી

ઉત્તર : (3) અમૃતસર

પ્રશ્ન 9. નીચે આપેલાં વિધાનોમાંથી કયું વિધાન સત્ય છે?

(1) શિયાળામાં પવન જમીનથી સમુદ્ર તરફ વહે છે.

(2) ઉનાળામાં પવન જમીનથી સમુદ્ર તરફ વહે છે.

(૩) ખૂબ જ ઊંચું દબાણ અને તેની આસપાસ હવાના ઝડપથી ભ્રમણને લીધે ચક્રવાત સર્જાય છે.

(4) ભારતના દરિયાકાંઠા પર ચક્રવાત આવવાની સંભાવના નથી.

ઉત્તર : (1) શિયાળામાં પવન જમીનથી સમુદ્ર તરફ વહે છે.

Also Read :

ધોરણ 7 વિજ્ઞાન પાઠ 7 સ્વાધ્યાય