Class 7 Science Chapter 9 Swadhyay (ધોરણ 7 વિજ્ઞાન પાઠ 9 સ્વાધ્યાય)

Class 7 Science Chapter 9 Swadhyay
Class 7 Science Chapter 9 Swadhyay

Class 7 Science Chapter 9 Swadhyay

Class 7 Science Chapter 9 Swadhyay. Std 7 Science Chapter 9 Swadhyay. ધોરણ 7 વિજ્ઞાન વિષયના એકમ 9 નું સ્વાધ્યાય વાંચી અને લખી શકશો. ધોરણ 7 વિજ્ઞાન પાઠ 9 સ્વાધ્યાય.

ધોરણ : 7

વિષય : વિજ્ઞાન

એકમ : 9. ભૂમિ

સત્ર : દ્વિતીય

સ્વાધ્યાય

પ્રશ્ન : 1. સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો :

(1) પથ્થર ઉપરાંત ભૂમિ…………….ધરાવે છે.

(A) હવા અને પાણી

(B) પાણી અને વનસ્પતિ

(C) ખનીજ ક્ષારો, કાર્બનિક દ્રવ્યો, હવા અને પાણી

(D) પાણી, હવા અને વનસ્પતિ

ઉત્તર : (C) ખનીજ ક્ષારો, કાર્બનિક દ્રવ્યો, હવા અને પાણી

(2) જલધારક ક્ષમતા સૌથી વધુ……………..માં જોવા મળે છે.

(A) રેતાળ ભૂમિ

(B) ચીકણી ભૂમિ

(C) છિદ્રાળુ ભૂમિ

(D) રેતી અને કળણનું મિશ્રણ

ઉત્તર : (B) ચીકણી ભૂમિ

પ્રશ્ન 3. કોલમ 1 માં આપેલી વિગતોને કોલમ 2 સાથે જોડો :

કોલમ – 1

(1) સજીવોનું ઘર

(2) ભૂમિનું અધિસ્તર

(3) રેતાળ ભૂમિ

(4) ભૂમિનું મધ્યસ્તર

(5) ચીકણી ભૂમિ

કોલમ – 2

(a) મોટા કણો

(b) બધા પ્રકારની ભૂમિ

(c) ઘેરા રંગની

(d) નાના કણો અને ચુસ્ત જોડાણ

(e) ઓછી માત્રામાં કળણ

જવાબ :

(1) સજીવોનું ઘર – (b) બધા પ્રકારની ભૂમિ

(2) ભૂમિનું અધિસ્તર – (c) ઘેરા રંગની

(3) રેતાળ ભૂમિ – (a) મોટા કણો

(4) ભૂમિનું મધ્યસ્તર – (e) ઓછી માત્રામાં કળણ

(5) ચીકણી ભૂમિ – (d) નાના કણો અને ચુસ્ત જોડાણ

પ્રશ્ન 4. ભૂમિ કેવી રીતે બને છે તે સમજાવો.

ઉત્તર : ભૂમિ બનવામાં પાણી, પવન અને વાતાવરણ મહત્ત્વનો ભાગ ભજવે છે. અતિશય ગરમી અને અતિશય ઠંડીને કારણે ખડકોમાં તિરાડો પડે છે. નદીનો પ્રવાહ, દરિયાનાં મોજાં અને વરસાદના પાણીથી ખડકોને ઘસારો લાગે છે. ખડકોને લાગતા ઘસારાથી તે તૂટે છે. સમય જતાં તેમાંથી નાના નાના કાંકરા બને છે. તેમાંથી રેતી બને છે. તેમાં મૃત ઘટકો ભળતા માટી બને છે. આમ, પાણી, પવન અને વાતાવરણ દ્વારા ખડકો (પથ્થરો) તૂટવાથી ભૂમિની રચના થાય છે. આ પ્રક્રિયાને ‘અપક્ષય’ (Weathering) કહે છે.

પ્રશ્ન 5. ચીકણી માટી પાકને કેવી રીતે ઉપયોગી છે?

ઉત્તર : ચીકણી માટીની જલધારક ક્ષમતા ઊંચી છે. તેમાં સેન્દ્રિય પદાથો વધુ હોવાથી તે ફળદ્રુપ જમીન છે. પાકને ઊગવા માટે આ પરિસ્થિતિ વધુ અનુકૂળ છે.. આ કારણે ચીકણી માટીમાં પાક ઉગાડવાથી સારો પાક મેળવી શકાય છે.

પ્રશ્ન 6. ચીકણી અને રેતાળ માટીનો તફાવત આપો.

ઉત્તર :

ચીકણી માટી

(1) તેમાં માટીના કણો ખૂબ જ નાના હોય છે.

(2) તેમાં કણો એકબીજાથી ચુસ્ત રીતે જોડાયેલા હોય છે. તેથી તેમની વચ્ચે હવા માટે ખૂબ જ ઓછો અવકાશ રહે છે.

(3) તેનો અંતઃસવણ દર (નિતારશક્તિ) ઓછો છે અને જલધારણ ક્ષમતા વધુ છે.

રેતાળ માટી

(1) તેમાં રેતીના કણો પ્રમાણમાં મોટા હોય છે.

(2) તેમાં કણો એક્બીજા સાથે ગાઢ રીતે જોડાયેલા હોતા નથી. તેથી તેમની વચ્ચે ખૂબ જ અવકાશ જોવા મળે છે. જેમાં હવા ભરાયેલી રહે છે.

(3) તેનો અંત:સવણ દર (નિતારશક્તિ) ઊંચો છે અને જલધારણ ક્ષમતા ઓછી છે.

પ્રશ્ન 7. ભૂમિનો લંબ છેદ દોરી અને તેનાં સ્તરોને નામ આપો.

ઉત્તર :

Class 7 Science Chapter 9 Swadhyay
Class 7 Science Chapter 9 Swadhyay

પ્રશ્ન 8. રઝિયાએ અંતઃસ્ત્રવણ દરનો પ્રયોગ તેના ખેતર માટે કર્યો. તેણે જોયું કે 200 મિલિ પાણી માટે તે 40 મિનિટ લે છે, તો અનુસ્રવણ દર શોધો,.

ઉત્તર : પાણીની માત્રા = 200 મિલિ, અનુસ્રવણ સમય = 40 મિનિટ

અનુસ્રવણ દર = પાણીની માત્રા (મિલિમાં) / અનુસ્રવણ સમય (મિનિટમાં)

 = 200 મિલિ / 40 મિનિટ

                 = 5 મિલિ / મિનિટ

પ્રશ્ન 9.  ભૂમિનું પ્રદૂષણ અને ભૂમિનું ધોવાણ કેવી રીતે અટકાવી શકાય છે?

ઉત્તર : ભૂમિનું પ્રદૂષણ અટકાવવાના ઉપાયો નીચે મુજબ છે :

(1) પ્લાસ્ટિક અને પૉલિથીનની કોથળીઓના વપરાશ પર પ્રતિબંધ મૂકવો જોઈએ અથવા પ્લાસ્ટિક અને પૉલિથીનનો કચરો ભૂમિમાં દટાય નહિ તેની કાળજી લેવી.

(2) ઉદ્યોગોનો રાસાયણિક કચરો અને રસાયણો પર પ્રક્રિયા કરી તટંસ્થ બનાવી પછી જ ભૂમિમાં મુક્ત કરવા જોઈએ.

(3) ખેતીના જંતુનાશકો અને રાસાયણિક ખાતરનો વપરાશ ઘટાડવો જોઈએ. 

ભૂમિનું ધોવાણ અટકાવવાના ઉપાયો નીચે મુજબ છે :

(1) વધુ વૃક્ષો વાવવાં જોઈએ. વનકટાઈ અટકાવવી જોઈએ.

(2) પડતર ભૂમિમાં ઘાસ ઉગાડવું જોઈએ.

(3) ભૂમિ ખેડીને સમતલ બનાવવી જોઈએ.

(4) ખેતર ફરતાં પાળા બાંધવા, વાડ કરવી તથા વૃક્ષો ઉગાડવાં.

પ્રશ્ન 10. નીચે આપેલી ચાવીઓના અંગ્રેજી શબ્દોની મદદથી આપેલ કોયડો ઉકેલો.

(EARTHWORM, SANDY, WIND, WHEAT, CLAY, EROSION, POLYTHENE, PROFILE)

આડી ચાવી :

2. વૃક્ષારોપણ આ અટકાવશે. = EROSION

5. ભૂમિ પ્રદૂષણ અટકાવવા માટે તેના ઉપયોગ પર પ્રતિબંધ હોવો જોઈએ. = POLYTHENE

6. કુંભારકામ માટે વપરાતી ભૂમિ = CLAY

7. ભૂમિમાં રહેલા સજીવો = EARTHWORM

ઊભી ચાવી :

1. રણમાં ભૂમિનું ધોવાણ થાય છે તે. = WIND

3. ચીકણી અને છિદ્રાળુ માટી જે પાકને સુયોગ્ય છે તે. = WHEAT

4. આ પ્રકારની ભૂમિ ખૂબ જ ઓછી માત્રામાં પાણી લે છે. = SANDY

5. ભૂમિના બધાં જ સ્તરો માટે એક નામ. = PROFILE

Class 7 Science Chapter 9 Swadhyay
Class 7 Science Chapter 9 Swadhyay

Also Read :

ધોરણ 7 વિજ્ઞાન પાઠ 10 સ્વાધ્યાય