Class 6 Science Chapter 6 Swadhyay (ધોરણ 6 વિજ્ઞાન પાઠ 6 સ્વાધ્યાય)

Class 6 Science Chapter 6 Swadhyay
Class 6 Science Chapter 6 Swadhyay

Class 6 Science Chapter 6 Swadhyay

Class 6 Science Chapter 6 Swadhyay. ધોરણ 6 વિજ્ઞાન વિષયના એકમ 6 નું સ્વાધ્યાય વાંચી અને લખી શકશો. ધોરણ 6 વિજ્ઞાન પાઠ 6 સ્વાધ્યાય.

ધોરણ : 6

વિષય : વિજ્ઞાન

એકમ : 6 આપણી આસપાસ થતાં ફેરફારો

સત્ર :   પ્રથમ

સ્વાધ્યાય

પ્રશ્ન 1. જ્યારે તમે પાણીથી ભરેલા વિસ્તારમાં ફરો છો ત્યારે તમે તમારા પોશાકને વાળીને કે ખેચીને તેની લંબાઈ ઘટાડો છો. શું આ ફેરફારને ઉલટાવી શકાય છે?

ઉત્તર : હા, આ ફેરફાર ઉલટાવી શકાય તેવો ફેરફાર છે.

કારણ : વાળેલા પોશાકને ઉકેલીને મૂળ સ્થિતિમાં લાવી શકાય છે.

પ્રશ્ન 2. તમારા હાથથી અચાનક તમારું પ્રિય રમકડું છટકી જાય છે અને તુટી જાય છે. તમે ક્યારેય આવો ફેરફાર ઇચ્છતા ન હતા. શું આ ફેરફાર ઉલટાવી શકાશે?

ઉત્તર : ના, આ ફેરફાર ઉલટાવી શકાય તેવો ફેરફાર નથી. કારણ કે, તૂટેલા રમકડાને તેની મૂળ સ્થિતિમાં લાવી શકાતું નથી.

પ્રશ્ન 3. નીચે આપેલા કોષ્ટકમાં કેટલાક ફેરફારો આપવામાં આવેલ છે. પ્રત્યેક ફેરફારની સામે આપેલ ખાલી જગ્યામાં લખો કે તેને ઉલટાવી શકાય છે કે નહિ?

ઉત્તર :

ફેરફાર = ઉલટાવી શકાય? હા/ના

(1) લાકડાંને વહેરવું = ના

(2) આઇસક્રીમનું પીગળવું = હા

( 3) ખાંડનું પાણીમાં ઓગળવું = હા

(4) ખોરાક રાંધવો = ના

(5) કેરીનું પાકવું = ના

(6) દૂધમાંથી દહીં બનવું = ના

પ્રશ્ન 4. ચિત્ર દોરવાથી ડ્રૉઇંગ શીટમાં ફેરફાર આવી જાય છે. શું તમે આ ફેરફારને ઉલટાવી શકો છો?

ઉત્તર : ચિત્ર દોરવાથી ડ્રૉઇંગ શીટમાં ફેરફાર આવી જાય છે. જો ચિત્ર પેન્સિલથી દોરવામાં આવ્યું હોય, તો તેને સહેલાઈથી રબર વડે ભૂંસી શકાય અને ડ્રૉઇંગ શીટ મૂળ સ્વરૂપમાં પાછી મળે. આ પરિસ્થિતિમાં તે ઉલટાવી શકાય તેવો ફેરફાર ગણાય. પરંતુ ચિત્ર રંગો પૂરી દોરવામાં આવ્યું હોય, તો ડ્રૉઇંગ શીટ મૂળ સ્વરૂપમાં પાછી મળી શકે નહિ. આ પરિસ્થિતિમાં તે ઉલટાવી શકાય નહિ તેવો ફેરફાર ગણાય.

પ્રશ્ન 5. ઉદાહરણ આપીને ઉલટાવી શકાય અને ઉલટાવી ન શકાય તેવા ફેરફારનો ભેદ સ્પષ્ટ કરો.

ઉત્તર :

ઉલટાવી શકાય તેવા ફેરફાર

(1) આ પ્રકારના ફેરફારમાં પદાર્થ મૂળસ્વરૂપમાં પાછો મળે છે.

(2) આ પ્રકારના ફેરફાર મોટે ભાગે ભૌતિક ફેરફાર હોય છે.

(3) બરફનું પાણી થવું એ ઉલટાવી શકાય તેવો ફેરફાર છે.

ઉલટાવી ન શકાય તેવા ફેરફાર

(1) આ પ્રકારના ફેરફારમાં પદાર્થ મૂળ સ્વરૂપમાં પાછો મેળવી શકાતો નથી.

(2) આ પ્રકારના ફેરફાર મોટે ભાગે રાસાયણિક ફેરફાર હોય છે.

(3) લોખંડનું કટાવું એ ઉલટાવી ન શકાય તેવો ફેરફાર છે.

પ્રશ્ન 6. તૂટેલા હાડકા પર બાંધેલ પાટા ઉપર પ્લાસ્ટર ઑફ પૅરિસ(POP)નું આવરણ ચઢાવવામાં આવે છે. સુકાવાથી તે કઠણ થઈ જાય છે. જેનાથી તૂટેલું હાડકું હલતું નથી. શું POPમાં થયેલ આ ફેરફારને ઉલટાવી શકાય?

ઉત્તર : ના, POPમાં થયેલ આ ફેરફારને ઉલટાવી શકાય નહીં.

કારણ : POP પાણી સાથે રાસાયણિક પ્રક્રિયા કરે છે અને POP નવા પદાર્થમાં ફેરવાઈ સખત બને છે. તે રાસાયણિક ફેરફાર હોવાથી ઉલટાવી શકાય નહિ તેવો ફેરફાર છે.

પ્રશ્ન 7. રાત્રે સિમેન્ટની થેલી ખુલ્લામાં રાખેલી હતી. તે વરસાદના કારણે પલળી જાય છે. બીજા દિવસે તાપ નીકળે છે. સિમેન્ટમાં જે ફેરફાર થયો તેને ઉલટાવી શકાશે?

ઉત્તર : ના, સિમેન્ટમાં થયેલ ફેરફાર ઉલટાવી શકાશે નહિ.

કારણ : સિમેન્ટ પાણી સાથે રાસાયણિક પ્રક્રિયા કરે છે અને સિમેન્ટ જામી પથ્થર

જેવો સખત બની જાય છે. તે રાસાયણિક ફેરફાર હોવાથી ઉલટાવી શકાય નહિ તેવો ફેરફાર છે.

Also Read :